AMEA-nın Rəyasət Heyətinin növbəti iclasında Şəki REM-in illik hesabatı dinlənilib
Yan 28, 2025 | 12:00
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətinin növbəti iclası keçirilib.
Tədbirdə AMEA-nın prezidenti akademik İsa Həbibbəyli, Rəyasət Heyətinin üzvləri, Rəyasət Heyəti aparatının şöbə müdirləri, bölmənin üzvləri, bölmənin elmi müəssisələrin direktorları, direktor müavinləri, elmi katibləri, həmçinin əldə edilmiş mühüm elmi nəticələrin müəllifləri, şöbə müdirləri, gənc alim və mütəxəssislər və aidiyyəti şəxslər iştirak ediblər.
Əvvəlcə, AMEA-nın Yer Elmləri Bölməsinin (YEB), AMEA nəzdində Respublika Seysmoloji Xidmət Mərkəzinin (RSXM) və Şəki Regional Elmi Mərkəzinin (Şəki REM) 2024-cü il ərzində əldə edilən nailiyyətləri, nəşr olunan elmi əsər və kitabları əks etdirən sərgiyə baxış olub.
İclası giriş sözü ilə akademik İsa Həbibbəyli açaraq tədbirin gündəliyi barədə məlumat verib.
Akademik İsa Həbibbəyli qeyd edib ki, iclasdan öncə təşkil olunmuş sərgi Yer Elmləri Bölməsinin, AMEA nəzdində Respublika Seysmoloji Xidmət Mərkəzinin və Şəki Regional Elmi Mərkəzinin 2024-cü ildə əldə etdiyi uğurları görməyimizə əsas verir və Azərbaycan elminin inkişaf səviyyəsini göstərir. Sərgidə nümayiş etdirilən yeniliklər barədə məlumat verən akademik İsa Həbibbəyli cari ildə Seysmoloji Xidmət Mərkəzinin əməkdaşlarının Q1 kvartilli jurnallarda 4 məqaləsinin işıq üzü görməsinin böyük nailiyyət olduğunu söyləyib. Eyni zamanda Coğrafiya İnstitutunda iqtisadi coğrafiyaya dair aparılan tədqiqatların Azərbaycan dövlətinin maraqlarını ifadə etdiyini bildirib. Neft və Qaz İnstitutunda qaz vulkanlarına dair fundamental monoqrafiyanın çapdan çıxdığını diqqətə çatdırıb. Həmçinin Təbiət Tarixi Muzeyinin Xəzər dənizinin canlı orqanizmlərinə dair mühüm tədqiqatlar apardığını söyləyib. Geologiya və Geofizika İnstitutunda isə akademik Akif Əlizadənin rəhbərliyində ölkəmizdə geoloji və geofiziki tədqiqatlar aparılaraq mühüm nailiyyətlər qazanıldığını bildirib.
Eyni zamanda sərgidə Şəki Regional Elmi Mərkəzində ipəkçilikdən alınan maddələrin ilk dəfə nümayiş etdirildiyini, ötən il ilk dəfə Mərkəz tərəfindən regionda arxeoloji qazıntılar aparılaraq mühüm nəticələrin olunduğunu və bu gün ictimaiyyətə təqdim edildiyini vurğulayıb. AMEA rəhbəri bu nailiyyətlərin regionlarımızda da elmin inkişafının göstəricisi olduğunu deyib.
Şəki REM-in 2024-cü il üzrə elmi və elmi-təşkilati fəaliyyəti haqqında hesabatı dinlənilib. Hesabatı Mərkəzin baş direktoru fizika üzrə fəlsəfə doktoru Yusif Şükürlü təqdim edərək bildirib ki, hesabat ilində Şəki REM-də 6 yeni prioritet istiqamətdə, 8 mövzu üzrə 17 elmi-tədqiqat işi yerinə yetirilib, 23 mühüm nəticə əldə olunub, 1 patent alınıb. Bildirib ki, Mərkəz əməkdaşlarının 19-u xaricdə olmaqla 34 məqaləsi, 3-ü xaricdə olmaqla 34 tezisi çap olunub. İşıq üzü görmüş məqalələrin 4-ü Web of Science və Scopus bazalarında dərc edilib. 2024-cü ildə AMEA-nın Şəki REM-ində 9 kitab çap olunub ki, onun da 2-si monoqrafiyadır.
Alim qeyd edib ki, hesabat ilində Qarabağın Ağdam və Füzuli rayonlarının ərazilərində Google Earth proqramı və topoqrafik xəritələrdən istifadə olunmaqla monitorinqlər aparılıb, onların iqlim şəraiti, relyefi və həm də nisbi hündürlüklərinə görə biri-birindən fərqlənən 12 landşaft növü müəyyənləşdirilib. Həmçinin Şəki rayonunun Baş Şabalıd kəndində aparılan arxeoloji qazıntılar nəticəsində qəbrlərdən tapılan aypara əşyalar və küplərdə dəfn edilən mərhuma verilən qurbanın insan olması və yanında basdırılan əşyaların aypara formasında düzülüşü bu ərazidə antik dövrdə yaşayan alban tayfalarının inancında ay kultunun mühüm yer tutduğunu sübut edib. Həmçinin Oğuz rayonunda XIX əsr və XX əsrin əvvəllərində ərəb dilində tədrislə məşğul olan məscid və mədrəsələrdə istifadə olunan dərsliklərin əsas hissəsini Osmanlı İmperiyasına məxsus mətbəələrdə nəşr olunmuş kitablar və eləcə də kiçik həcmli əlyazmalar təsdiq edir ki, Oğuz bölgəsində nəzm əsərləri çoxluq təşkil edib.
Bundan əlavə, diqqətə çatdırıb ki, tut ipəkqurdunun kolleksiyada olan 4 cins və 7 hibridlər üzərində tədqiqatlar aparılıb. Özbəkistandan gətirilmiş 8 cins üzərində yerinə yetirilən tədqiqatlar göstərib ki, tutipəkqurdunun yaşam qabiliyyəti, yaş baramanın ipəkliliyi, çəkisi ASAKA cinsində 2023-cü ilə nisbətən 2024-cü ildə 0.4-0.6% yüksək olub.
Yusif Şükürlü, həmçinin Şəki rayonunun yüksək dağlıq kəndlərinə ekspedisiyaların təşkil olunduğunu və xalq seleksiyasına aid tumlu, çəyirdəkli və qərzəkli meyvə nümunələrinin götürülərək calaq materialı kimi Şəki REM-in təcrübə sahəsində calaqaltıya peyvənd edildiyini və hər bir nümunənin biomorfoloji göstəricilərinin təyin olunaraq kartoteka hazırlandığını vurğulayıb.
Alim, o cümlədən “Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərinə Böyük Qayıdışa dair I Dövlət Proqramı”, “Azərbaycan Respublikasının 2022-2026-cı illərdə sosial-iqtisadi inkişaf Strategiyası”, “Azərbaycan Respublikasında Baramaçılığın və İpəkçiliyin inkişafına dair 2018-2025-ci illər üçün Dövlət Proqramı”, “Naxçıvan Muxtar Respublikasının 100 illik yubileyinin qeyd edilməsi haqqında”, “Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin 140 illiyinin qeyd edilməsi haqqında”, “Şuşa şəhərinin 2024-cü il üçün “İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının gənclər paytaxtı” seçilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında”, “2024-cü il Şuşa şəhərinin “İslam dünyasının mədəniyyət paytaxtı” elan edilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında” sənədlərdən irəli gələrək Mərkəz əməkdaşları tərəfindən görülmüş işləri təqdim edib.
Eyni zamanda Mərkəzin kadr potensialı və kadr hazırlığı, elm və təhsilin inteqrasiyasının gücləndirilməsi, beynəlxalq əməkdaşlıq, təltiflər, elektron elmin vəziyyəti barədə məlumatlarını diqqətə çatdırıb.
İclasda təqdim olunan hesabatlar ətrafında Bakı Dövlət Universitetinin kafedra müdiri akademik Vasif Babazadə, “AzərGold” QSC-nin müşaviri geologiya-mineralogiya üzrə fəlsəfə doktoru Şahbəddin Musayev, Coğrafiya İnstitutunun icraçı direktoru coğrafiya üzrə fəlsəfə doktoru Zaur İmrani, şöbə müdiri aqrar elmlər üzrə fəlsəfə doktoru Ənvər Əliyev və böyük elmi işçisi coğrafiya üzrə fəlsəfə doktoru Elnur Səfərov çıxış edərək əldə olunan mühüm nəticələrlə bağlı fikirlərini bildiriblər.
Daha sonra çıxış edən akademik İsa Həbibbəyli AMEA-nın Yer Elmləri Bölməsinin, AMEA nəzdində Respublika Seysmoloji Xidmət Mərkəzinin və Şəki Regional Elmi Mərkəzinin 2024-cü il üzrə fəaliyyətini yüksək qiymətləndirib, onların qarşısında duran vəzifələri diqqətə çatdırıb. Qeyd edib ki, bu gün dünya elminin çağırışlarından olan süni intellekt, rəqəmsal inkişaf, eləcə də ölkəmiz üçün mühüm əhəmiyyət daşıyan “yaşıl iqtisadiyyat”a dair elmi-tədqiqatların da aparılması vacibdir.
Müzakirələrdən sonra AMEA Rəyasət Heyətinin qərarı ilə Yer Elmləri Bölməsinin, Şəki REM-in və AMEA nəzdində Respublika Seysmoloji Xidmət Mərkəzinin 2024-cü ildəki elmi və elmi-təşkilati fəaliyyəti haqqında hesabatları təsdiq edilib, əldə olunmuş mühüm nəticələrin AMEA-nın illik hesabatına daxil edilməsi qərara alınıb.
Həmçinin iclasda AMEA-nın Şəki Regional Elmi Mərkəzinin ildə 2 dəfə nəşr olunmaqla “Elmi əsərləri” jurnalının təsis edilməsi haqqında qərar qəbul edilib.
İclasda 2024-cü il üzrə AMEA-nın “İlin gənc alimi” mükafatı müsabiqəsinin nəticələri elan olunub. Akademik İsa Həbibbəyli bildirib ki, əsasnamə üzrə elmi və ictimai fəaliyyətdə fərqlənən 29 yaşadək fəlsəfə doktorluğu dissertasiya işini müdafiə etmiş gənc alimlərə “İlin gənc alimi” diplomu və pul mükafatı, 35 yaşadək fəlsəfə doktorluğu dissertasiya işini müdafiə etmiş gənc alimlərə, həmçinin elmi fəaliyyəti ilə fərqlənən, ictimai işlərdə fəallıq göstərən müdafiə etməmiş gənc mütəxəssislərə isə “İlin gənc alimi” diplomu verilir.
Müsabiqənin nəticələrinə əsasən, Şəki Regional Elmi Mərkəzinin elmi işçisi Ayşən Salmanova da AMEA-nın “İlin gənc alimi” nominasiyası üzrə qalib olub.
Sonda akademik İsa Həbibbəyli AMEA-nın 80 illik yubileyinə hazırlıqla bağlı tapşırıq və tövsiyələrini çatdırıb.