Arxeologiya və etnoqrafiya şöbəsi

Tel:                                                      +994 55 760 47 87

Faks:

Elektron poçtu                                    abdurahmanov.elshen@40gmail.com

Struktur bölmənin rəhbəri                   Abdurahmanov Elşən Vaqif oğlu

İşçilərin ümumi sayı                       6

Əsas fəaliyyət istiqamətləri                “Milli-mənəvi irsin dərindən öyrənilməsi, Azərbaycançılıq   ideologiyasına aid məsələlərin işlənib hazırlanması, Azərbaycan

                                                                  tarixinin, xüsusən ən yeni tarixin tədqiqi”

                                                                  Mövzu:      “Azərbaycanın şimal-qərb bölgəsinin tarixi, arxeologiyası, etnoqrafiyası, mənəvi və estetik dəyərləri, mədəni, elmi irsin                  

                                                                  qorunması və tədqiqi”

Əsas elmi nəticələri

2024- cü il üçün

1.  Şəkinin Baş Şabalıd kəndində aparılan ilkin arxeoloji tədqiqatlar ərazidə antik dövrdə yaşayan alban tayfaları arasında dəfn prosesində mərhumların parçalanaraq qəbirə qoyulmasını, mərhuma qurban vermə mərasiminin icra edildiyini, eyni ərazidə küpdə və torpaqda dəfn etmə adətinin mövcudluğunu aşkara çıxardı.
2. Qəbirlərinin tədqiqata cəlb edilməsi bu ərazidə antik dövrdə yaşayan alban tayfalarının inancında Ay kultunun mühüm yer tutduğunu sübut etdi. Bu fakt Strabonun alban tayfalarının Ay inancı barədə qeyd etdiklərini bir daha təsdiqləmiş oldu.
3. Mərhuma qurban verilməsi, həmçinin qəbirlərdəki inventarların fərqliliyi burada antik dövrdə sosial təbəqələşmə prosesinin yüksək həddə olduğunu göstərir.
4. Azərbaycanın digər bölgələrində rast gəlindiyi kimi, bu ərazidə də antik dövrdə mərhumların dəfni zamanı ocaq yandırılması, müəyyən ritual keçirilməsi, yas və dəfn mərasimlərinin təşkil edilməsi faktlarının olduğunu söyləmək mümkündür. Bu alban tayfalarında dəfn prosesinə, mərhumun yas mərasiminin keçirilməsinə xüsusi diqqət yetirildiyini, antik dövr yunan müəllifi Strabonun albanlarının yas və dəfn prosesi ilə əlaqədar olan qeydlərində müəyyən yalnışlıqların olduğunu bir daha sübut etdi.
5. Baş Şabalıd kəndi ərazisində yaşayan alban etnosları içərisində antik dövrdə uşaqlar üçün də dəfn mərasiminin keçirildiyini qətiyyətlə söyləmək olar.
6. Baş Şabalıd kəndi ərazisində aparılan arxeoloji qazıntılar və çöl-tədqiqat işləri ilk orta əsrlərin başlanğıcında (təqribən IV-VI əsrlərdə) Şimali Azərbaycanın digər əraziləri ilə yanaşı burada da xristian dininin tədricən yayılmasını və genişləndiyini aşkara çıxarmış oldu.
7. Yerli əhali tərəfindən “Gürcan” və ya “Gürzan” dərəsi adlandırılan ərazidə geniş şəkildə, həmçinin kəndinin giriş hissəsində, dağətəyi ərazidə təqribən 100 metr uzunluğunda, qövsvari şəkildə VI-VIII əsrlərə aid xristian-daş qutu qəbirlərinin yayılması məlum olmuşdur.
8. Baş Şabalıd kəndindəki məbəd ərazisində apardığımız ilkin qazıntı işlərinin nəticəsi kimi qeyd edə bilərik ki, bu birnefli alban məbədi VI-XII əsrlərdə ibadət yeri kimi davamlı şəkildə istifadə edilib. Qazıntının nəticələrinə əsasən, məbədin inşa strukturunun, inşasında istifadə edilən materialların Azərbaycanın şimal-qərb bölgəsində inşa edilən digər birnefli məbədlərlə oxşarlıq təşkil etdiyi, onların inşasında yerli materiallardan istifadə edildiyi, lakin üst örtüyünün texnologiyasına görə özünəməxsusluğa malik olduğu müəyyən edildi.
9. Baş Şabalıd kəndində aparılan ilkin arxeoloji tədqiqat və çöl-ekspedisiya işləri ərazinin antik və ilk orta əsrlər dövründə Qafqaz Albaniyasının yaşayış məskənlərindən, həmçinin sənətkarlıq mərkəzlərindən biri olması faktını aşkara çıxardı.

2025 - ci il üçün

1. 2025-ci ildə aparılan arxeoloji qazıntı və çöl-tədqiqat işləri nəticəsində Şəkinin Baş Küngüt kəndinin “Meydan” adlı ərazisində Erkən orta əsrlərə aid yaşayış məskəni aşkar edilərək ilkin tədqiqata cəlb edilmiş, Orta Zəyzid kəndində yerləşən “Harunbazar” adlı ərazidə aparılan tədqiqatlar nəticəsində ərazinin Erkən orta əsrlərdə və Klassik feodalizmin müxtəlif mərhələlərində yaşayış məskəni kimi istifadə olunduğu təsdiqlənmişdir.
2. Baş Şabalıd kəndi ərazisində aparılan arxeoloji tədqiqatlar nəticəsində aşkara çıxarılan Antik dövrə aid alban nekropolunun, daş qutu qəbirlərdən ibarət xristian alban qəbiristanlığının və “Ocaqyanı” adlanan müsəlman qəbristanlığının vahid bir məkanda əsrlərlə yanaşı mövcudluğu bölgədə tolerantlığın, multikultural dəyərlərin tarixi köklərə malik olduğu fikrini irəli sürməyə əsas verir.
3. Şəkinin Baş Küngüt kəndində etnoqrafik toplamalar nəticəsində məlum olmuşdur ki, kəndin məhəllə adları tarixən burada mövcud olmuş sənət və peşə sahələrinin (məsələn, Dəmirçilər, Dabbağlar, Papaqçılar, Çavuşlar), köklü nəsillərin (məsələn, Bəkirlər, Şıxalılar) adlarını və etno-mədəni prosesləri (məsələn, Süvərlər, Boçalar, Gamxatlar, Dışlar) özündə ehtiva edir.
4. Şəkinin Baş Küngüt kəndində hər il 15 may “Ailə günü”ndə evliliyinin 50 ilini tamam etmiş ailələrin evlilik ildönümünün təntənəli surətdə sakinlərlə birlikdə qeyd edilməsi müasir dövrdə ailə ənənələrinin və dəyələrinin qorunması, nəsillərarası bağlılığın gücləndirilməsi, sağlam ailə modelinin cəmiyyətdə təşviqi istiqamətində mühüm əhəmiyyət kəsb edir.